Tuyển sinh đại học 2026 giảm xét tuyển tổ hợp truyền thống có đáng lo?

Việc nhiều trường đại học giảm vai trò các tổ hợp xét tuyển truyền thống trong tuyển sinh năm 2026 đang tạo ra những thay đổi rõ rệt. Xu hướng này tác động trực tiếp đến thí sinh và giáo dục phổ thông.

• Danh sách các trường đại học xét tuyển dựa trên điểm SAT, IELTS
• Chi tiết tổ hợp xét tuyển vào 7 trường quân đội năm 2026

Các tổ hợp xét tuyển truyền thống đang dần rời khỏi vị trí trung tâm

Trong nhiều thập niên, các tổ hợp xét tuyển truyền thống giữ vai trò như những “đường ray” định hướng học tập cho học sinh phổ thông. A00, B00 hay C00 gắn với từng nhóm ngành cụ thể, giúp việc lựa chọn môn học và chuẩn bị thi cử diễn ra tương đối ổn định và có tính dự báo cao trong thời gian dài.

Tuy nhiên, khoảng 10 năm trở lại đây, đặc biệt trong phương án tuyển sinh năm 2026, nhiều trường đại học đã điều chỉnh mạnh mẽ cách xét tuyển. Không chỉ C00 bị thu hẹp, mà A00 và B00 cũng dần mất ưu thế khi các trường mở rộng các tổ hợp mới, gắn với yêu cầu đánh giá năng lực tổng hợp và kết quả từ  kỳ thi tốt nghiệp THPT. Điều này cho thấy trọng tâm tuyển sinh đang dịch chuyển khỏi việc đo lường kiến thức từng môn sang đánh giá khả năng học tập dài hạn.

Ngay cả ở các trường kỹ thuật, công nghệ hay khoa học tự nhiên, những tổ hợp từng được coi là “chuẩn mực” cũng không còn giữ vai trò tuyệt đối. Sự thay đổi này phản ánh nỗ lực thích ứng với yêu cầu đào tạo hiện đại, song cũng đặt ra câu hỏi về việc làm sao để không làm suy giảm nền tảng kiến thức cốt lõi của từng lĩnh vực đào tạo.

Tuyển sinh đại học thay đổi và hệ quả lan tỏa tới giáo dục phổ thông

Những điều chỉnh trong tuyển sinh đại học không chỉ ảnh hưởng đến thí sinh ở thời điểm đăng ký xét tuyển, mà còn tạo ra tác động sâu rộng tới toàn bộ quá trình dạy và học ở bậc phổ thông. Khi các tổ hợp truyền thống không còn được ưu tiên, nhiều học sinh buộc phải thay đổi kế hoạch học tập, bổ sung toán, ngoại ngữ hoặc tham gia thêm các kỳ đánh giá năng lực.

Từ góc nhìn nhà trường, việc các trường đại học thay đổi tổ hợp xét tuyển khá nhanh khiến công tác định hướng sớm gặp không ít khó khăn. Chương trình giáo dục phổ thông mới yêu cầu học sinh lựa chọn tổ hợp môn từ sớm, trong khi tín hiệu từ tuyển sinh đại học lại biến động liên tục. Thực tế này khiến các trường, trong đó có Trường Trung học Phổ thông Sài Gòn, phải linh hoạt điều chỉnh nhưng vẫn đối mặt với áp lực giữ ổn định chất lượng dạy học.

Bên cạnh đó, giáo viên các môn khoa học xã hội và khoa học tự nhiên đều bày tỏ lo ngại khi động lực học tập của học sinh có nguy cơ suy giảm. Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng hướng nghiệp ở phổ thông cần chuyển từ tư duy “chọn khối thi” sang phát triển năng lực cốt lõi, giúp học sinh thích ứng tốt hơn với những thay đổi từ tuyển sinh đại học.

Thách thức giữ cân bằng nền tảng tri thức cho người học trong dài hạn

So với thông lệ quốc tế, vấn đề đáng lo không nằm ở việc giảm vai trò các khối truyền thống, mà ở cách thức giảm đang diễn ra thiếu chuẩn hóa theo ngành. Khi nhiều tổ hợp mới được mở rộng nhưng yêu cầu nền tảng đầu vào chưa được quy định rõ, nguy cơ lệch chuẩn kiến thức là điều khó tránh khỏi.

Thực tế cho thấy, nếu sinh viên theo học các ngành kỹ thuật, công nghệ hoặc khoa học sức khỏe mà thiếu nền tảng khoa học tự nhiên cần thiết, chất lượng đào tạo sẽ chịu áp lực lớn. Ngược lại, việc coi nhẹ các môn xã hội cũng làm suy yếu chiều sâu học thuật của các ngành nhân văn. Điều này đòi hỏi các cơ sở đào tạo, kể cả những đơn vị định hướng thực hành như Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, phải cân nhắc kỹ giữa mở rộng cơ hội tuyển sinh và bảo đảm chuẩn đầu vào phù hợp.

Nguy cơ lớn nhất là hình thành thế hệ người học “mỏng kép”, vừa thiếu nền tảng khoa học tự nhiên cho công nghệ và STEM, vừa suy yếu kiến thức xã hội cho các ngành nhân văn. Nếu không có định hướng đồng bộ và dài hạn, sự thuận lợi trong tuyển sinh hôm nay có thể phải đánh đổi bằng chất lượng đào tạo và chiều sâu tri thức trong tương lai.

Nhìn tổng thể, việc giảm vai trò các tổ hợp xét tuyển truyền thống trong tuyển sinh đại học là một xu hướng có cơ sở và phản ánh yêu cầu đổi mới giáo dục. Tuy nhiên, xu hướng này chỉ thực sự tích cực khi đi kèm các chuẩn đầu vào rõ ràng theo ngành và sự phối hợp chặt chẽ với giáo dục phổ thông. Nếu thiếu định hướng dài hạn và đồng bộ, những điều chỉnh hôm nay có thể tạo ra khoảng trống về nền tảng tri thức, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo và nguồn nhân lực trong tương lai.