Trong bối cảnh đề án tuyển sinh 2026 tiếp tục được hoàn thiện, thí sinh không thể chỉ dựa vào thông tin truyền miệng, mà cần đọc kỹ quy chế của Bộ GD&ĐT cũng như đề án tuyển sinh riêng của từng trường để tránh đánh mất cơ hội vào đại học.
Điều chỉnh công thức tính điểm xét tuyển đại học 2026
Một trong những điểm mới thu hút sự quan tâm lớn là quy định từ năm 2026, các môn học chung giữa các tổ hợp xét tuyển phải chiếm tối thiểu 50% trọng số tính điểm. Quy định này nhằm chấm dứt tình trạng mở rộng tổ hợp xét tuyển một cách cơ học, khi nhiều trường sử dụng những tổ hợp ít liên quan đến ngành đào tạo chỉ để tăng nguồn tuyển.
Trên thực tế, đây không đơn thuần là một điều chỉnh kỹ thuật trong cách tính điểm, mà tạo ra sự dịch chuyển rõ rệt trong chiến lược tuyển sinh của các trường và kế hoạch dự tuyển của thí sinh. Việc hạn chế quyền “tùy biến” hệ số môn học buộc các cơ sở đào tạo phải cân nhắc kỹ hơn khi xây dựng tổ hợp xét tuyển, đồng thời giúp tăng tính thống nhất và minh bạch trong toàn hệ thống tuyển sinh đại học.
Với thí sinh, thay đổi này đồng nghĩa với việc lợi thế vượt trội ở một môn học đơn lẻ sẽ khó tạo ra cú bứt phá lớn như trước. Thay vào đó, kết quả xét tuyển sẽ phản ánh nhiều hơn sự ổn định và cân bằng giữa các môn học trong tổ hợp.
Công bằng hình thức và bài toán nhận diện năng lực chuyên sâu
Dù mang lại nhiều kỳ vọng tích cực, quy định mới cũng đặt ra không ít băn khoăn. Với những thí sinh có năng lực nổi trội ở một môn gắn chặt với ngành đào tạo, việc giảm trọng số của môn mũi nhọn có thể làm suy giảm lợi thế cạnh tranh. Chẳng hạn, thí sinh giỏi Toán khi xét tuyển vào các ngành kỹ thuật, hoặc vượt trội ngoại ngữ với các chương trình quốc tế, có thể không được “định giá” đúng mức nếu điểm các môn còn lại chỉ ở mức trung bình.
Trong bối cảnh đó, điểm xét tuyển phản ánh sự cân bằng học tập, nhưng chưa chắc phản ánh đầy đủ tiềm năng chuyên sâu – yếu tố then chốt đối với nhiều ngành khoa học, công nghệ ở bậc đại học. Điều này cho thấy, hiệu quả của quy định 50% không nằm ở con số, mà phụ thuộc rất lớn vào cách triển khai cụ thể.
Nếu Bộ GD&ĐT chỉ dừng ở nguyên tắc chung và để các trường tự diễn giải, nguy cơ xuất hiện những công thức tính điểm phức tạp, khó hiểu là hoàn toàn có thể xảy ra. Khi đó, chính sách hướng tới minh bạch lại vô tình đẩy thí sinh vào một “ma trận” mới trong tuyển sinh đại học.
Thí sinh cần thay đổi chiến lược học tập và xét tuyển
Theo cán bộ tuyển sinh Trường Đại học Lương Thế Vinh, từ năm 2026, thí sinh không còn nhiều “dư địa an toàn” khi chỉ tập trung đầu tư cho một môn thế mạnh. Thay vào đó, việc duy trì mặt bằng điểm số ổn định ở các môn nền tảng trở thành yêu cầu bắt buộc. Điều này góp phần hạn chế tình trạng học lệch, song đồng thời cũng gia tăng áp lực học tập trên diện rộng, đặc biệt với những học sinh có năng lực không đồng đều giữa các môn.
Trong bối cảnh các phương thức xét tuyển ngày càng đa dạng, thí sinh càng cần chủ động tìm hiểu kỹ cách tính điểm, tiêu chí phụ và quy trình lọc ảo của từng trường. Việc hiểu sai hoặc bỏ sót thông tin có thể dẫn đến tình trạng “tưởng trúng tuyển nhưng lại trượt” sau khi hệ thống lọc ảo hoàn tất.